28 Temmuz 2016 20:00

Spagetti seven kovboylar

Hollywood'a özgü bir tür olan Western'in dünya çapındaki en özgün alt türü, Spagetti Western.

Western filmleri ABD'de 30'larda altın çağını yaşamış ve uzun bir süre tüm dünyada hayranlıkla izlenilen bir tür oldu. Kovboyların cirit attığı vahşi batı topraklarında kötü adamlar, muhakkak öc alınası insanlardır. Ayrıca yamyam kızılderililer de iyi yürekli kovboyların hışmına uğrarlar. Western filmleri, politik sebeplerle çok fazla eleştiriye maruz kalsa da insanları kitleler halinde kendisine aşık etmiştir. Daha sonra da sadece Hollywood'da değil dünyanın birçok yerinde yerel Western uyarlamaları çekilmeye başlandı. Bunlardan en bilineni ise İtalya'da ortaya çıkan "Spagetti Western" alt türüdür.


Spagetti prodüksiyon
İtalya'nın Yeşilçamı diye adlandırabileceğimiz Cinecitta stüdyolarında çekilen ve 60'larda filizlenen Spagetti Western filmleri genel olarak düşük bütçeli yapımlardır. Çünkü Amerikan filmlerindeki yıldız oyuncular yerine ya Hollywood'da tanınmamış oyuncuları ya da yine tanınmamış İtalyan aktörlerini kullanmışlardır. Klasik Western mekanlarını andırdığı içinde Sardunya adasına veya İspanya'nın güneyindeki Endülüs bölgesine bir açık hava stüdyosu gibi yerleşmişlerdir. Bu tercih de Spagetti Western'in, Klasik Western'in bir kopyasını üretme misyonunu daha da açığa çıkartmış oluyor. Ancak İtalyanların sinemasal mizacı bu kopya kültüründe değişikliklere yol açtı. Bu ayrımlare değişikliklere yol açtı. Bu ayrımları tanımlamadan önce bu alt türün örnekleri üzerinde duralım.


İtalyanlar yükseliyor
Spagetti Western'in kesin olarak doğuşu Sergio Leone'nin 64 yapımlı " Bir Avuç Dolar"ına dayanır. Akira Kurosawa'nın Yojimbo filmini İtalya'ya uyarlanması için o zamana kadar ciddi sayılabilecek bir yardımcı yönetmenlik deneyimi olan Sergio Leone görevlendirilir. Yönetmenin elinde birkaç sene sonra herkesin hayran olacağı isimler vardı, "sarışın" Clint Eastwood ve opera müzisyenlerine taş çıkartan Ennio Morricone. Clint Eastwood o zamana kadar Amerika'nın vasat televizyon dizilerinde rol alan bir oyuncuydu. Ancak filmin çekimleri bittiğinde Bir Avuç Dolar ve tabi ki Clint Eastwood, dünya çapında üne kavuşmaya başladı. Daha sonra bu temayı bir üçlemeye çeviren Sergio Leone, Western'in klasik filmleri dahil türün gelmiş geçmiş en meşhur filmlerinden birini, bu dolar üçlemesinin son filmi "İyi, Kötü ve Çirkin"i çekti. Hollywood'da iyice kaybolmaya başlayan Western'ler Spagetti Western'in yükselişi ile yeniden çevrilmeye başladı.


Klasik Western vs. Spagetti Western
Şimdi de daha önce bahsi geçen Klasik Western ve Spagetti Western arası ayrımdan söz edelim. Zaten yapım kısmındaki ayrımları yani yıldız sistemi ve bütçe durumlarını açıklamıştık. Ama Spagetti Western'in kendi başına bir alt tür olmasını sağlayan sebepler bunlarla sınırlı değil. Klasik Western'e karşı oluşturdukları farklı tematik ayrımlar onu ayrı bir alan olarak incelememizi sağlıyor. Öncelikle Spagetti Western öteki kovboy filmlerine göre suçu çok daha net bir biçimde beyazperdeye aktarır. Şiddetin ve kanın dozu türün, öteki alanlarından çok daha yoğundur. Bu sebeplerle karakterlerin "cani" olmaları da beklenen bir değişimdir. Hollywood kovboyları gibi kutsallıkla yoğrulmamış karakterler gerçek hayata çok daha yakın profillerdir. Yani kişiler arası ayrım sadece iyi-kötü kavramlarından oluşmaz. Bunu da "İyi, kötü, çirkin" üzerinden örnekleyebiliriz. İyi karakter olan Clint Eastwood, alıştığımız iyi tanımının yakınından bile geçmez. Klasik Western'lerde kutsi görevini tamamladıktan sonra atını güneşe doğru sürüp başka maceralara atılacak olan kovboylara İtalya savanlarında rastlanmamaktadır.


Tüm dünya Western çekerken neden Spagetti Western?
Türkiye’den Çin’e kadar dünyanın birçok ülkesi Western filmler çekilmeye çalışıldı. Bu yapımlardan bazıları zaman zaman başarı yakalarken bazıları da Amerikan kovboylarının salt taklidinden öte gidemedi. Spagetti Western’in öteki ülkelerin Western uyarlamalarından daha büyük bir başarı yakalamasının sebebi muhakkak kopya yapımlar üretmek yerine kendi çizgilerini yakalamış olmalarından kaynaklanıyor. Türkiye’de özellikle Yılmaz Güney’in Western yapımları yerli seyirci tarafından ilgi ile karşılanmıştır. Kimse de hiçbir zaman çıkıp “Türkiye’de kovboy mu var, bu ne saçma film?” dememiştir. Çünkü ortaya konulan film, seyirciyi eğlendirmenin yanında dünyevi gerçeklikle de bağını yakalamıştır. Ancak Yılmaz Güney’in elinde, Sergio Leone’nin az dediği miktarlar bile olmadığı için belki de biri dünya çapında en tanınan yönetmenlerden biri olurken öteki dünya çapında kısa bir dönem parlayabilmiştir. Yine de her ne olursa olsun gerek Türkiye ile gerekse de öteki ülkelerde yapılan Westernlere bakıldığında kimse İtalyanlar kadar en azından Spagetti Western’in ustaları kadar özgün yapımlar ortaya koyamamışlardır.

AHMET TOĞAÇ

Yorumlar
  • dikkat edin western filimlerin çoğunda akdeniz bitkileri var.defne zeytin söğüt ağaçları gibi.bu durum filmler italyada çekiliyor

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Mynet.com sorumlu tutulamaz.

Artık sinema biletinizi cep telefonunuzdan satın alabileceğinizi biliyor musunuz?

Son Haberler

Artık sinema biletinizi cep telefonunuzdan satın alabileceğinizi biliyor musunuz?

Mynet Sinema, vizyondaki filmler hakkında detaylı bilgi edinebileceğiz, filmlerin seans ve gösterimde olduğu salon bilgilerini kolayca öğrenebileceğiniz, güncel haberleri takip edebileceğiz, kullanıcıların içerik paylaşabildiği kapsamlı bir sinema sitesidir. Kullanıcılar siteye; film, oyuncu, yönetmen, teknik ekip(yapımcı, müzik, vs..) gibi alanlarda bilgi ekleyebilir, filmler için fotoğraflar ve fragmanlar yükleyebilir, kişisel listelerini oluşturabilir.

İletişim Kurumsal Yardım Üyelik Yasal Uyarı

Copyright © MYNET A.Ş. Telif Hakları MYNET A.Ş.'ye Aittir